تعزیه و فلسفه آن (30) غرض سیاسی تعزیه| ویکی پدیا فارسی

تعزیه و فلسفه آن (30) غرض سیاسی تعزیه

 

تعزیه و فلسفه آن (30)


غرض سیاسی تعزیه


اینک بخشهائی از این رساله را به عنوان سند مهمی در فرهنگ نمایشی آن زمان بدون هیچ اظهار نظری در اینجا نقل می کنیم : متن کامل آن که تاریخ شیعه را در بر دارد در مجالس حسینیه نظام العلماء ( از صفحه 61 تا 77 ) چاپ 1323 تبریز آورده شده است :
از جمله امور سیاسیه که بزرگان فرقه شیعه از چند قرن به این طرف لباس مذهبی پوشانیده و خیلی مورث جلب قلوب خودی و بیگانه گردیده همانا اخذ اصول ( تیاتر ) است به اسم شبیه و تعزیه در ماتم حسین .
( تیاتر ) را بدوا" حکمای هندوستان به اغراضی چند که از موضع بحث ما خارج است جزو عبادات خود قرار داده سپس اروپائیان به مقتضای سیاست لباس تماشا بر او پوشانیده در تماشا گاه های عمومی امور مهمٌه سیاسیه را برای جلب قلوب در انظار عام و خاص جلوه می دهند و اندک اندک به یک تیر دونشان شد هم تفریح طبایع و هم جلب قلوب عامٌه . در امور سیاسیه فرقه ء شیعه از این نکته کاملا" فایده حاصل کرده ، لباس مذهبی بدو پوشانده اند ... در هر صورت اثری که باید در تعزیه و شبیه به قلوب عام و خاص عاید شود شده . واضح است که از یک طرف در مجالس روضه خوانیهای متواتره و در منابر و مجالس ذکر مصائبی که بر بزرگان دین شان وارد شده و ظلمهائی که بر ( حسین ) وارد آمده و با آنهمه احادیث مشوقانه که در گریه و مصائب آل پیغمبر ذکر می نمایند شبیه آن مصائب را نیز در انظار جلوه دادن خیلی اثر می بخشد و زیاده از آنچه به تصور آیدعام و خاص این فرقه را راسخ العقیده می گرداند ...
این فرقه ( یعنی شیعه ) شبیه را به اقسام مختلفه در می آورند . گاهی در مجالس مخصوص و مقامهای معیٌنه . چون در اینگونه مجالس و مقامهای مخصوصه از فرق دیگر کمتر شرکت می نمودند . وضع تیاتری خاص ایجاد نموده شبیه در آورده در کوچه و یازار و در میانه جمیع فرق دیگر بگردانند . و بدین سبب آنگونه اثری که باید و شاید و از تیاتر و تماشا در کار است در قلوب هرفرقه از خودی و بیگانه می بخشد و رفته رفته این عمل شبیه بقدری مورث توجه خاص و عام گردیده که بعض فرق دیگر اسلام و برخی از هنود نیز تقلید از شیعیان کرده به نقل شبیه با آنان همراهی مینمایند ... گویا اصول تیاتر و عمل شبیه را در فرقه شیعه از روی سیاست سلاطین صفویه که اوٌل سلسله بودند که بقوٌت مذهب سلطنت را به چنگ آورده قوت دادند . رؤسای روحانی شیعه نیز اندک اندک تائید کردند و مجاز دانستند .
باید اضافه کنیم این نوشته که در روزنامه حبل المتین نیز به چاپ رسیده بود برای بار دوٌم به صورت کتاب به ضمیمه رساله دیگری تحت عنوان « سیاست الحسینیه » در سال 1328 هجری توسط ذبیح الله خان ظفر الدوله سردار مؤید و برای بار سوم به همین عنوان در سال 1331 هجری بوسیله میرزا محمد خان غفاری کاشانی اقبال الدوله چاپ و منتشر و مجانا" بین علاقمندان توزیع شد .
پایان « تعزیه و فلسفه آن »


مایل بکتاش . همان صص 37 و 38 .

پایان